Quy trình CBAM

Bước 1: Xác định ranh giới báo cáo và ranh giới của quy trình sản xuất

Doanh nghiệp có thể tùy chọn chỉ giám sát những khí thải liên quan đến sản phẩm CBAM. Doanh nghiệp cần thu thập những thông tin sau: 

• Danh sách hàng hóa (kèm theo mã HS/CN)
• Số lượng hàng hóa nhập khẩu
• Quốc gia xuất xứ của từng loại hàng hóa
• Quy trình sản xuất ở đây sẽ tương tương với ranh giới hệ thống của các khí thải thuộc về mỗi loại hàng hóa tổng hợp

Bước 2: Lựa chọn hệ số phát thải

Hiện nay có ba nguồn hệ số phát thải chính:

• Dữ liệu sơ cấp (Lý tưởng): Thu thập dữ liệu phát thải thực tế trực tiếp từ cơ sở
• Hệ số mặc định (Ưu tiên tuân thủ): Do Ủy ban Châu Âu cung cấp để đảm bảo tuân thủ các quy định.
• Giá trị trung bình theo khu vực (Mang tính tham khảo): Cũng do Ủy ban Châu Âu cung cấp nhằm phục vụ đánh giá mức phát thải và đưa ra quyết định mang tính chiến lược…

Bước 3: Áp dụng hệ số đã lựa chọn để tính toán phát thải

a) Với Dữ liệu sơ cấp từ nhà cung cấp

Để đảm bảo tuân thủ CBAM và báo cáo chính xác, doanh nghiệp cần tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc do Ủy ban Châu Âu quy định. EU yêu cầu bắt buộc phải sử dụng dữ liệu sơ cấp từ nhà cung cấp – tức là nhận trực tiếp từ nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu hàng hóa CBAM – để tính toán lượng khí thải chính xác nhất. Dữ liệu này rất cần thiết để đưa ra các quyết định phù hợp và giảm thiểu trách nhiệm tài chính cho doanh nghiệp kể từ năm 2026.

Ví dụ về hàng hóa đơn giản và hàng hóa phức tạp khi thu thập dữ liệu sơ cấp (UBA, 2023). Khi thu thập dữ liệu sơ cấp, các nhà xuất khẩu cần hiểu sự khác biệt giữa Phạm vi 1 (Phát thải trực tiếp từ nguồn), Phạm vi 2 (Phát thải gián tiếp từ tiêu thụ năng lượng như điện và nhiệt) và Phạm vi 3 (Phát thải gián tiếp từ chuỗi cung ứng và sản phẩm) cũng như các giai đoạn của sản phẩm sẽ thuộc phạm vi của CBAM để tính toán một cách chính xác.

b) Với Hệ số mặc định

Trong giai đoạn báo cáo CBAM ban đầu (trước tháng 7 năm 2024), các doanh nghiệp có thể sử dụng hệ số phát thải mặc định do Ủy ban Châu Âu (EC) cung cấp khi không có dữ liệu sơ cấp từ nhà cung cấp. Những hệ số này đem lại cách tiếp cận đơn giản để ước tính lượng phát thải cho các loại hàng hóa thuộc diện CBAM.

c) Với Giá trị trung bình khu vực

Khi không thể thực hiện thu thập dữ liệu sơ cấp từ nhà cung cấp, sử dụng hệ số phát thải theo khu vực là một lựa chọn thay thế có tính đến các yếu tố chi tiết hơn so với hệ số mặc định, bao gồm tác động của những nguồn năng lượng khác nhau và kỹ thuật sản xuất. Ví dụ về Hệ số Phát thải Xi măng (kgCO2e/kg) theo Khu vực (Climatiq, 2023)

Hệ số phát thải mặc định có thể làm mất đi sự khác biệt đáng kể ở cường độ carbon giữa các vùng. Ví dụ, sản lượng nhôm của Nam Phi có cường độ phát thải cao hơn 76% so với hệ số mặc định của EC. Tương tự, phân bón Trung Quốc có hệ số khu vực cao hơn 38%. Việc chỉ dựa vào hệ số mặc định sẽ đánh giá thấp lượng phát thải carbon thực tế và chi phí CBAM tiềm năng của doanh nghiệp.

Có thể thấy các hệ số khu vực cung cấp một bức tranh chính xác hơn, giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định phù hợp cho cả việc tuân thủ và giảm phát thải theo chiến lược.

Bước 4: Tính toán phát thải Carbon

Doanh nghiệp tiến hành ghép nối danh mục hàng hóa nhập khẩu với các hệ số phát thải tương ứng để tính toán lượng phát thải Carbon

Bước 5: Chuẩn bị tờ khai CBAM

Doanh nghiệp điền các thông tin cần thiết theo yêu cầu của CBAM

Bước 6: Nộp báo cáo CBAM

Doanh nghiệp lập báo cáo kiểm kê phát thải theo cấu trúc của báo cáo CBAM và nộp cho Ủy ban Châu Âu.

Bước 7: Xác minh báo cáo CBAM

Doanh nghiệp có trách nhiệm hợp tác trong quá trình thực hiện các thủ tục giải trình cần thiết theo yêu cầu của Ủy ban Châu Âu để xác minh báo cáo CBAM là hợp lệ. Nếu phát hiện thông tin trên báo cáo chưa đầy đủ hoặc không chính xác thì doanh nghiệp phải sửa đổi/bổ sung thông tin để báo cáo được phê duyệt.