Dịch vụ Hướng dẫn xây dựng Báo cáo ESG theo khung GRI | KNA CERT 

Báo cáo ESG theo khung GRI gồm những gì? Quy trình thực hiện ra sao? KNA CERT — GRI Community Member — hướng dẫn từng bước, đảm bảo báo cáo đúng chuẩn quốc tế. 

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang bị đối tác nước ngoài yêu cầu nộp báo cáo ESG — nhưng không biết bắt đầu từ đâu, báo cáo cần có những gì, và đơn vị nào có thể hỗ trợ. Báo cáo ESG theo khung GRI là hình thức công bố thông tin bền vững phổ biến nhất thế giới, được 78% trong số 250 tập đoàn lớn nhất toàn cầu áp dụng. Bài viết này của KNA CERT cung cấp hướng dẫn đầy đủ: từ nội dung cần có trong báo cáo, lý do chọn GRI, đến quy trình thực hiện thực tế. 

Hiểu về Báo cáo ESG theo khung GRI  

Báo cáo ESG theo khung GRI là tài liệu công bố thông tin phi tài chính của doanh nghiệp — bao gồm các tác động về Môi trường (E), Xã hội (S) và Quản trị (G) — được lập theo bộ tiêu chuẩn của tổ chức Global Reporting Initiative (GRI), tổ chức tiêu chuẩn hóa báo cáo bền vững uy tín nhất thế giới, thành lập năm 1997 và có trụ sở tại Amsterdam, Hà Lan. 

Khác với báo cáo tài chính phản ánh sức khỏe kinh tế của doanh nghiệp, báo cáo ESG trả lời câu hỏi: Doanh nghiệp đang tác động như thế nào đến thế giới xung quanh mình — đến môi trường, người lao động, cộng đồng và cách thức quản trị nội bộ? 

GRI yêu cầu doanh nghiệp báo cáo có cân bằng — tức là phải công bố cả những điểm tốt lẫn những điểm chưa tốt, kèm theo mục tiêu và kế hoạch cải thiện. Đây là lý do báo cáo ESG theo GRI được các đối tác quốc tế, nhà đầu tư và tổ chức đánh giá độc lập (như EcoVadis) tin tưởng hơn các hình thức tự công bố thông thường. 

Doanh nghiệp có thể chọn một trong hai hình thức: Báo cáo Phù hợp (in accordance with GRI — toàn diện hơn, dành cho doanh nghiệp có kinh nghiệm) hoặc Báo cáo Tham chiếu (with reference to GRI — linh hoạt hơn, phù hợp cho doanh nghiệp lần đầu thực hiện). Cả hai đều được quốc tế công nhận. 

Tại sao GRI là khung báo cáo được tin dùng nhất trong chuỗi cung ứng? 

Trên thị trường hiện có nhiều khung báo cáo ESG khác nhau: ISSB (IFRS S1 & S2), ESRS của EU, TCFD, TNFD, CDP... Tuy nhiên GRI vẫn là lựa chọn số một, đặc biệt với doanh nghiệp đang bắt đầu hành trình ESG. Có 5 lý do thực tế: 

• Phổ biến nhất và được chấp nhận rộng rãi nhất: 78% trong số 250 tập đoàn lớn nhất thế giới áp dụng GRI. Đây là khung báo cáo chung mà hầu hết nhà mua hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý quốc tế đều hiểu và chấp nhận. 
• Phù hợp với mọi quy mô và ngành nghề: GRI không giới hạn ngành nghề, loại hình hay quy mô. Doanh nghiệp vừa và nhỏ, công ty sản xuất, dịch vụ, thương mại đều có thể áp dụng — với mức độ chi tiết phù hợp với năng lực thực tế. 
• Là nền tảng để đáp ứng nhiều chuẩn quốc tế cùng lúc: Dữ liệu đã thu thập theo GRI có thể tái sử dụng trực tiếp cho EcoVadis, CDP, và cả ESRS (tiêu chuẩn bắt buộc của EU). Nói cách khác, doanh nghiệp làm báo cáo ESG theo khung GRI một lần nhưng lại đáp ứng được nhiều yêu cầu khác nhau. IFRS S1 cũng đã chính thức công nhận GRI là nguồn tham khảo quan trọng trong bộ tiêu chuẩn của mình. 
• Miễn phí và công khai: Toàn bộ tiêu chuẩn GRI được cung cấp miễn phí tại globalreporting.org. Doanh nghiệp không mất phí license để áp dụng — chi phí chỉ phát sinh ở khâu xây dựng hệ thống dữ liệu hoặc thuê đơn vị hướng dẫn làm báo cáo. 
• Được khuyến nghị chính thức tại Việt Nam: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) khuyến khích các công ty niêm yết sử dụng GRI để tăng tính minh bạch và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Thông tư 96/2020/TT-BTC đang được sửa đổi, bổ sung bởi các khung quy định mới nghiêm ngặt hơn, hướng tới đồng bộ với chuẩn quốc tế — doanh nghiệp xây dựng nền tảng GRI từ sớm sẽ không bị động trước những quy định mới. 

Một báo cáo ESG theo khung GRI cần có những nội dung gì? 

Báo cáo ESG theo GRI không phải là một danh sách chỉ tiêu cố định mà là kết quả của một quy trình — doanh nghiệp xác định các vấn đề trọng yếu với mình, rồi báo cáo chi tiết về những vấn đề đó. Tuy nhiên, có 3 nhóm nội dung bắt buộc mà mọi báo cáo GRI đều phải có: 

Nhóm 1 — Thông tin nền tảng về tổ chức (GRI 2) 

Phần này giúp người đọc hiểu doanh nghiệp đang hoạt động trong bối cảnh nào, trước khi xem xét các con số ESG cụ thể. Bao gồm: 

• Tên pháp lý, cơ cấu sở hữu, quy mô, các quốc gia/địa điểm hoạt động 
• Mô tả chuỗi giá trị và các mối quan hệ kinh doanh chính 
• Số lượng nhân sự (phân tách theo giới tính, loại hợp đồng, khu vực) 
• Cơ cấu quản trị: Hội đồng quản trị, vai trò giám sát ESG của lãnh đạo cấp cao 
• Chiến lược bền vững và các chính sách liên quan đến quyền con người 
• Cách thức tổ chức xác định, tương tác và phản hồi các bên liên quan 

Nhóm 2 — Xác định và công bố các chủ đề trọng yếu (GRI 3) 

Đây là linh hồn của báo cáo GRI — và cũng là phần nhiều doanh nghiệp thực hiện sai nhất. Chủ đề trọng yếu là những vấn đề có tác động đáng kể nhất của doanh nghiệp đến kinh tế, môi trường và con người. Không phải tất cả các chủ đề đều trọng yếu với mọi doanh nghiệp. 

Ví dụ: Với doanh nghiệp dệt may xuất khẩu, các chủ đề trọng yếu thường bao gồm điều kiện lao động, sử dụng nước, phát thải và lao động trong chuỗi cung ứng. Với doanh nghiệp dịch vụ tài chính, trọng yếu lại là quản trị rủi ro, quyền riêng tư dữ liệu và đầu tư có trách nhiệm. 

Báo cáo phải nêu rõ: quy trình doanh nghiệp đã thực hiện để xác định các chủ đề này, các bên liên quan đã được tham vấn, và danh sách các chủ đề trọng yếu cuối cùng là gì. 

Nhóm 3 — Công bố dữ liệu theo các Tiêu chuẩn chủ đề (Topic Standards) 

Với mỗi chủ đề trọng yếu đã xác định, doanh nghiệp báo cáo dữ liệu cụ thể theo tiêu chuẩn GRI tương ứng.  

Ví dụ: 

Ngoài dữ liệu số, mỗi chủ đề cần có: (1) mô tả cách doanh nghiệp quản lý vấn đề đó, (2) chính sách và cam kết hiện có, (3) mục tiêu và tiến độ thực hiện. 

* Lưu ý quan trọng về báo cáo bỏ sót: Nếu doanh nghiệp không thể cung cấp một thông tin bắt buộc, phải ghi rõ lý do bỏ sót với các lý do được chấp nhận như: thông tin thuộc bí mật kinh doanh, không áp dụng được, hoặc chưa thu thập được dữ liệu. Sự trung thực này được đánh giá cao hơn việc cố tình làm đẹp báo cáo. 

Quy trình hướng dẫn xây dựng Báo cáo ESG (theo khung GRI) của KNA CERT 

Dựa trên am hiểu sâu về tiêu chuẩn GRI và kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp, KNA CERT triển khai quy trình hướng dẫn xây dựng báo cáo ESG (theo khung GRI) với 5 bước: 

Bước 1 — Đào tạo nhận thức ESG và Tiêu chuẩn GRI 

Trước khi bắt đầu thu thập dữ liệu, đội ngũ phụ trách của doanh nghiệp cần hiểu rõ "luật chơi". KNA CERT tổ chức khóa đào tạo chuyên sâu về ESG và Tiêu chuẩn GRI, bao gồm: cấu trúc hệ thống tiêu chuẩn GRI, nguyên tắc báo cáo, khái niệm trọng yếu, và các yêu cầu cụ thể theo từng nhóm tiêu chuẩn. Học viên hoàn thành khóa đào tạo sẽ nhận được chứng chỉ đào tạo do KNA CERT cấp. Việc đào tạo trước giúp doanh nghiệp tránh được lỗi phổ biến nhất: thu thập dữ liệu sai hoặc thiếu từ đầu, dẫn đến phải làm lại toàn bộ ở giai đoạn sau. 

Bước 2 — Khảo sát mức độ trưởng thành ESG và đánh giá khoảng cách 

Chuyên gia KNA CERT thực hiện đánh giá toàn diện thực trạng ESG của doanh nghiệp: mức độ sẵn sàng về dữ liệu, hệ thống quản lý hiện có, và khoảng cách so với yêu cầu của GRI. Kết quả là một bản báo cáo khoảng cách (Gap Assessment) chỉ rõ: 

• Dữ liệu nào doanh nghiệp đang có và có thể dùng ngay 
• Dữ liệu nào cần bổ sung hoặc xây dựng hệ thống thu thập mới 
• Các chủ đề trọng yếu ưu tiên phù hợp với ngành nghề và đặc thù hoạt động 

Bước này giúp xác định phạm vi thực tế của báo cáo và lộ trình thực hiện phù hợp — tránh tình trạng doanh nghiệp đặt mục tiêu quá cao so với nguồn lực hiện có. 

Bước 3 — Hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các hành động khắc phục 

Sau khi xác định khoảng cách, chuyên gia KNA CERT hướng dẫn doanh nghiệp triển khai các biện pháp cụ thể để đáp ứng yêu cầu GRI trước khi viết báo cáo. Điều này có thể bao gồm: 

• Xây dựng hệ thống thu thập và theo dõi dữ liệu năng lượng, nước, rác thải, tai nạn lao động 
• Thiết lập hoặc cập nhật các chính sách nội bộ về lao động, môi trường, quyền con người 
• Thực hiện quy trình tham vấn bên liên quan để xác định chính thức các chủ đề trọng yếu 
• Rà soát chuỗi cung ứng để nhận diện các rủi ro ESG tiềm ẩn 

Đây là bước quan trọng nhất để báo cáo phản ánh thực chất — thay vì chỉ là tập tài liệu trình bày số liệu không có cơ sở kiểm chứng. 

Bước 4 — Hướng dẫn viết báo cáo ESG 

Chuyên gia KNA CERT đồng hành cùng đội ngũ doanh nghiệp trong quá trình soạn thảo báo cáo. Trọng tâm là chất lượng và tính trung thực của nội dung — không phải thiết kế hình thức (GRI không yêu cầu báo cáo phải thật đẹp mà coi trọng nội dung minh bạch và đầy đủ). 

Cụ thể, KNA CERT hướng dẫn: 

• Lập cấu trúc báo cáo theo đúng thứ tự yêu cầu của GRI  
• Lập GRI Content Index — bảng chỉ mục nội dung liệt kê toàn bộ tiêu chuẩn và vị trí tương ứng trong báo cáo, giúp người đọc tra cứu nhanh và tăng độ tin cậy 
• Soạn các phần giải trình lý do bỏ sót khi cần thiết 
• Rà soát ngôn ngữ và số liệu để đảm bảo tính nhất quán, chính xác và có thể kiểm chứng 

Bước 5 — Hướng dẫn gửi báo cáo cho GRI 

Sau khi báo cáo hoàn chỉnh, KNA CERT hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng thủ tục đăng ký với GRI qua email reportregistration@globalreporting.org, bao gồm: tên chính thức tổ chức, link hoặc file báo cáo, tuyên bố mức độ tuân thủ (Phù hợp hay Tham chiếu) và thông tin liên hệ người phụ trách. Báo cáo sau đó sẽ được GRI đưa vào cơ sở dữ liệu báo cáo toàn cầu. 

Tại sao chọn KNA CERT trong hành trình xây dựng Báo cáo ESG theo khung GRI? 

• KNA CERT có tên trong danh sách Community Member trên website chính thức của GRI — cộng đồng các tổ chức hỗ trợ và ủng hộ tiêu chuẩn GRI toàn cầu.  
• Với hơn 10 năm kinh nghiệm, đội ngũ chuyên gia KNA CERT có nền tảng kỹ thuật để hiểu cấu trúc và yêu cầu của GRI ở mức thực hành — không chỉ lý thuyết.  
• KNA CERT đồng hành để doanh nghiệp xây dựng báo cáo phản ánh đúng thực trạng — bao gồm cả những điểm chưa tốt kèm kế hoạch cải thiện.  
• Hỗ trợ toàn bộ quy trình — từ đào tạo đến gửi báo cáo.  

Khách hàng tiêu biểu đã hợp tác cùng KNA CERT trong triển khai ESG

KNA CERT đã đồng hành triển khai nhiều dự án ESG và Báo cáo Phát triển Bền vững cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất, công nghiệp, logistics, thương mại và công nghệ. Tiêu biểu có SIBA Group – đơn vị khởi động dự án Báo cáo Phát triển Bền vững theo định hướng ESG, và Nidec Advanced Motor Việt Nam – doanh nghiệp thuộc tập đoàn NIDEC đang áp dụng chuẩn GRI cho báo cáo bền vững dưới sự hỗ trợ của KNA CERT.

Bên cạnh hai dự án nổi bật này, KNA CERT còn thực hiện nhiều chương trình ESG khác cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn quốc, thể hiện kinh nghiệm đa ngành và năng lực triển khai bài bản. Những kết quả này khẳng định vị thế của KNA CERT là đơn vị tư vấn ESG uy tín, đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam trên hành trình nâng tầm thương hiệu và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp khi xây dựng Báo cáo ESG theo khung GRI 

1. Doanh nghiệp lần đầu làm Báo cáo ESG (theo khung GRI) nên chọn hình thức báo cáo nào?  

→ Trả lời: Nên chọn hình thức Báo cáo Tham chiếu (with reference to GRI). Hình thức này linh hoạt hơn — doanh nghiệp tập trung báo cáo những gì đang có, không cần giải trình lý do bỏ sót từng tiêu chuẩn. Khi đã quen và có đủ dữ liệu, các kỳ tiếp theo có thể nâng lên hình thức Báo cáo Phù hợp. 

2. Báo cáo GRI có bắt buộc phải thiết kế đẹp không?  

→ Trả lời: Không. GRI chú trọng chất lượng và tính trung thực của nội dung, không phải hình thức trình bày. Một báo cáo dạng văn bản đơn giản nhưng đầy đủ và trung thực có giá trị cao hơn một báo cáo được thiết kế đẹp nhưng thiếu dữ liệu thực chất. 

3. Nếu báo cáo có những điểm doanh nghiệp chưa làm tốt thì có sao không?  

Hoàn toàn không. Khác với các tiêu chuẩn kiểm toán, báo cáo ESG là tự nguyện, tự minh bạch. Điểm được đánh giá cao là tính trung thực: doanh nghiệp dám nhìn nhận thực trạng, đưa ra mục tiêu và giải pháp cải thiện cụ thể. Điều này thuyết phục hơn nhiều so với một báo cáo chỉ tô hồng thành tích. 

4. Liệu các khách hàng, đối tác có xem báo cáo ESG của tôi khi tôi gửi cho GRI không? 

→ Trả lời: Không. Kể từ sau năm 2021, chỉ có nhân viên GRI mới được xem báo cáo mà doanh nghiệp gửi qua email cho GRI. Doanh nghiệp hoàn toàn chủ động quyết định khi nào và chia sẻ báo cáo của mình với ai.  

5. Thời gian để hoàn thành một báo cáo ESG theo GRI là bao lâu?  

Tùy thuộc vào mức độ sẵn sàng dữ liệu và quy mô doanh nghiệp. Với doanh nghiệp chưa có hệ thống thu thập dữ liệu ESG, thường cần 3–6 tháng từ giai đoạn đào tạo đến khi hoàn thiện báo cáo. Doanh nghiệp đã có dữ liệu cơ bản có thể rút ngắn xuống còn 2–3 tháng. 

Nếu doanh nghiệp đang muốn làm báo cáo ESG nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy liên hệ với KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hướng dẫn.