Phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 nhà máy nhiệt điện, sắt thép, xi măng năm 2026 

Ngày 9/2/2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình kiểm soát phát thải của Việt Nam khi Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký Quyết định số 263/QĐ-TTg phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025-2026. Đây là lần đầu tiên Việt Nam chính thức triển khai cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải, với tổng hạn ngạch lên đến 268 triệu tấn CO2 tương đương cho năm 2026, áp dụng cho 110 cơ sở thuộc ba ngành công nghiệp trọng điểm. 

Quyết định số 263/QĐ-TTg về phân bổ hạn ngạch phát thải 

Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho hai năm 2025 và 2026, đánh dấu cột mốc quan trọng trong chính sách môi trường quốc gia. Theo quyết định này, 110 cơ sở sản xuất công nghiệp thuộc ba lĩnh vực then chốt sẽ được phân bổ hạn ngạch cụ thể, bao gồm 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng. 

Về quy mô hạn ngạch, năm 2025 ghi nhận tổng hạn ngạch là 243.082.392 tấn CO2 tương đương, con số này tăng lên 268.391.454 tấn CO2 tương đương cho năm 2026. Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu phát triển kinh tế của đất nước đồng thời vẫn duy trì cam kết giảm phát thải trong dài hạn. Việc phân bổ hạn ngạch không chỉ đơn thuần là việc ấn định con số mà còn là quá trình xây dựng hệ thống quản lý phát thải toàn diện, từ đo đạc, kiểm đếm đến báo cáo và thẩm định. 

Phân công trách nhiệm triển khai giữa các bộ ngành 

Thủ tướng Chính phủ đã giao cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường vai trò chủ trì trong việc thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Bộ này sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng để phân bổ hạn ngạch cụ thể cho từng nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép và cơ sở sản xuất xi măng trong giai đoạn 2025-2026. Bên cạnh nhiệm vụ phân bổ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn chịu trách nhiệm hướng dẫn triển khai thực hiện, tổ chức đánh giá và tổng kết quá trình thí điểm. 

Vai trò quan trọng không kém thuộc về Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng trong việc theo dõi và đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ trong phạm vi quản lý của mình. Sự phối hợp đồng bộ giữa ba bộ này sẽ đảm bảo quá trình thí điểm diễn ra hiệu quả, từ đó rút ra những kinh nghiệm quý báu để hoàn thiện quy định pháp luật về kiểm kê khí nhà kính và phân bổ hạn ngạch phát thải trong tương lai. 

Tại cuộc họp quan trọng diễn ra ngày 24/12/2025, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã nhấn mạnh tầm quan trọng lịch sử của chương trình thí điểm này. Lãnh đạo Chính phủ khẳng định đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải, dù mang tính chất thí điểm để làm quen với việc kiểm soát phát thải, nhưng phải được thực hiện nghiêm túc với quy định pháp lý rõ ràng, tránh hình thức và chiếu lệ. 

Phó Thủ tướng yêu cầu trong quá trình thí điểm phải tính toán cụ thể hạn ngạch cho từng lĩnh vực xi măng, thép và điện, đồng thời xác định rõ quy mô doanh nghiệp đưa vào thí điểm. Mục tiêu là rút kinh nghiệm thực tế và chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc triển khai trên một trăm phần trăm các đối tượng phát thải sau này. Ông nhấn mạnh rằng việc thí điểm không chỉ dừng lại ở con số hạn ngạch mà là quá trình hoàn thiện đồng bộ từ phương pháp đo đạc, kiểm đếm, thống kê, báo cáo, thẩm định đến các vấn đề pháp lý và kỹ thuật. 

Nguyên tắc phân bổ phát thải và Lộ trình triển khai đến năm 2030 

Các phương pháp đo đạc và kiểm kê phát thải phải dựa trên cơ sở khoa học chắc chắn và phù hợp với chuẩn mực quốc tế để đảm bảo số liệu được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Điều này gắn liền với trách nhiệm và cam kết của Việt Nam trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong công cuộc ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu. 

Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh việc phân bổ phải đảm bảo bốn nguyên tắc cốt lõi là tính khoa học, khách quan, minh bạch và công bằng. Các doanh nghiệp tham gia thí điểm phải chủ động tự tính toán lượng phát thải của mình, thuê chuyên gia đánh giá độc lập và có đơn vị độc lập thứ ba đo đạc, chứng nhận số liệu báo cáo. Cơ chế ba lớp xác minh này sẽ đảm bảo tính chính xác và minh bạch của dữ liệu phát thải, tạo nền tảng vững chắc cho hệ thống quản lý phát thải trong tương lai. 

Về lộ trình thực hiện, Phó Thủ tướng đã chỉ đạo rõ ràng cho từng giai đoạn phát triển. Giai đoạn từ năm 2025 đến năm 2027 sẽ tập trung vào việc thí điểm để hoàn thiện đồng bộ cơ chế và chính sách quản lý phát thải. Đây là giai đoạn học hỏi và điều chỉnh, trong đó các bộ ngành và doanh nghiệp sẽ làm quen với quy trình mới, phát hiện và khắc phục các vướng mắc phát sinh. 

Từ năm 2028 trở đi, việc quản lý hạn ngạch phát thải sẽ chuyển sang giai đoạn triển khai chính thức và bắt buộc trên phạm vi toàn quốc. Tất cả các lĩnh vực và doanh nghiệp thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về hạn ngạch phát thải. Việc chuyển đổi từ thí điểm sang bắt buộc thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc kiểm soát phát thải và thực hiện cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. 

Tháng 6 năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP, văn bản pháp lý quan trọng sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ôzôn. Trong đó, sửa đổi quan trọng nhất là Điều 12 về tổ chức phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho cơ sở, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho chương trình thí điểm. 

Theo quy định mới, hạn ngạch phát thải khí nhà kính được xác định dựa trên nhiều yếu tố khoa học và thực tế. Cơ sở tính toán bao gồm mức phát thải khí nhà kính trên đơn vị sản phẩm, phản ánh hiệu quả sử dụng năng lượng và công nghệ của doanh nghiệp. Đồng thời, hạn ngạch còn tính đến mục tiêu tăng trưởng của lĩnh vực, mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của lĩnh vực và cơ sở theo kế hoạch sản xuất kinh doanh, cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. 

Các yếu tố khác được cân nhắc bao gồm tiềm năng giảm phát thải của cơ sở, năng lực kỹ thuật, công nghệ và tài chính của cơ sở trong việc thực hiện giảm phát thải khí nhà kính. Cách tiếp cận toàn diện này đảm bảo sự công bằng giữa các doanh nghiệp có điều kiện và năng lực khác nhau, khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và hiệu quả năng lượng. 

Kế hoạch mở rộng giai đoạn 2027-2030 

Các bộ quản lý lĩnh vực có trách nhiệm đề xuất danh mục cơ sở được phân bổ hạn ngạch căn cứ vào danh mục cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính được Thủ tướng Chính phủ ban hành. Thời hạn nộp đề xuất được quy định rõ ràng là trước ngày 30/6/2027 cho giai đoạn 2027-2028 và trước ngày 30/6/2029 cho giai đoạn 2029-2030. 

Riêng đối với ba ngành đã tham gia thí điểm, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng có nhiệm vụ cập nhật danh mục cơ sở được phân bổ hạn ngạch và lượng hạn ngạch phân bổ hằng năm cho từng nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép và cơ sở sản xuất xi măng. Việc cập nhật này phải được gửi đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng thời hạn như các lĩnh vực khác. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đảm nhận vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ và cơ quan liên quan để rà soát, đánh giá và tổng hợp thông tin. Toàn bộ kết quả được báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ để xem xét và phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho giai đoạn 2027-2028 và giai đoạn 2029-2030. Sau khi có phê duyệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân bổ hạn ngạch chi tiết cho các cơ sở trước ngày 31/10/2027 cho giai đoạn 2027-2028 và trước ngày 31/10/2029 cho giai đoạn 2029-2030. 

Một điểm mới quan trọng trong Nghị định 119 là quy định về quyền trao đổi hạn ngạch phát thải. Các cơ sở được phân bổ hạn ngạch có quyền trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên Sàn giao dịch carbon theo lộ trình được quy định. Cơ chế này tạo ra tính linh hoạt cho doanh nghiệp, cho phép những đơn vị có hiệu quả giảm phát thải cao hơn mức yêu cầu có thể bán phần hạn ngạch dư thừa cho những đơn vị gặp khó khăn trong việc đáp ứng hạn ngạch. 

---------------------------------------------------------------------------------------------------- 

Quyết định phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025-2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách môi trường của Việt Nam. Nếu doanh nghiệp của bạn đang có nhu cầu thực hiện kiểm kê khí nhà kính, vui lòng liên hệ với KNA CERT theo số Hotline: 0983.246.419 / 0981.222.786 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hỗ trợ.