SBTi V2.0 chính thức ban hành – Có điểm gì mới?

SBTi V2.0 — phiên bản cập nhật toàn diện nhất của Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp — đã chính thức được công bố vào ngày 11 tháng 6 năm 2026, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình khử carbon của cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu. Không còn là tuyên bố mục tiêu mang tính hình thức, SBTi phiên bản 2.0 đòi hỏi cam kết thực chất hơn, minh bạch hơn và có lộ trình triển khai rõ ràng hơn. Doanh nghiệp cần hiểu rõ những thay đổi này để chuẩn bị kịp thời và không bỏ lỡ cơ hội dẫn đầu trong cuộc đua phát triển bền vững.

SBTi V2.0 Là Gì? Tổng Quan Về Phiên Bản Mới

1. SBTi V2.0 là gì?

SBTi (Science Based Targets initiative – Sáng kiến Mục tiêu Dựa trên Cơ sở Khoa học) là sáng kiến hợp tác quốc tế, nơi hơn 11.000 doanh nghiệp trên toàn cầu đã đăng ký đặt ra các mục tiêu giảm phát thải được kiểm chứng bởi khoa học khí hậu. SBTi V2.0 là Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp phiên bản 2.0 (Corporate Net-Zero Standard V2.0), khuôn khổ toàn diện và cập nhật nhất của SBTi cho đến nay. Được thiết kế để thúc đẩy hành động khí hậu thực chất trong doanh nghiệp, SBTi phiên bản 2.0 tích hợp những tiến bộ mới nhất trong khoa học khí hậu, bài học từ hơn một thập kỷ triển khai thực tế và phản hồi từ hàng nghìn bên liên quan toàn cầu.

2. Tại sao SBTi cần cập nhật lên phiên bản 2.0?

Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp phiên bản đầu tiên được ban hành năm 2021. Vào thời điểm đó, đây là văn bản đầu tiên thiết lập định nghĩa chung, dựa trên khoa học về "net-zero" trong bối cảnh doanh nghiệp chưa có chuẩn mực thống nhất nào. Kể từ đó, ba yếu tố quan trọng đã thay đổi đáng kể:

• Khoa học khí hậu tiếp tục chỉ ra sự cấp thiết phải giảm phát thải nhanh hơn và sâu hơn.
• Kinh nghiệm triển khai từ hơn 11.000 doanh nghiệp đã bộc lộ những điểm thiếu linh hoạt và thiếu thực tiễn của phiên bản cũ.
• Bối cảnh chính sách và kinh doanh toàn cầu đã thay đổi lớn, từ chuỗi cung ứng đến thị trường carbon, từ quy định châu Âu đến áp lực của nhà đầu tư.

SBTi phiên bản 2.0 ra đời để trả lời tất cả những thay đổi này, với triết lý cốt lõi: chuyển hóa tham vọng thành hành động triển khai thực tế.

Quá Trình Phát Triển SBTi V2.0: Từ Dự Thảo Đến Chính Thức

1. Quy trình soạn thảo nghiêm ngặt với sự tham gia đa bên

Bộ phận Kỹ thuật của SBTi đã dẫn dắt toàn bộ quá trình sửa đổi SBTi V2.0 với quy trình có cấu trúc, bao gồm:

• Hai vòng tham vấn công khai diễn ra vào tháng 3/2025 và tháng 11/2025, thu thập phản hồi từ hơn 1.800 bên liên quan.
• Giai đoạn thử nghiệm thí điểm: Hơn 320 công ty tham gia giai đoạn 1 và hơn 50 công ty tham gia giai đoạn 2.
• Nhóm Chuyên gia Kỹ thuật: Hơn 100 chuyên gia độc lập, được lựa chọn từ khoảng 1.000 ứng viên, đóng góp xuyên suốt quá trình soạn thảo.

Tiêu chuẩn cuối cùng được Hội đồng Kỹ thuật Độc lập xem xét, phê duyệt và Hội đồng Quản trị SBTi chính thức thông qua.

2. Các nhóm chuyên gia đã tập trung vào những vấn đề gì?

Năm nhóm làm việc chuyên gia (Expert Working Groups – EWG) đã được triệu tập để giải quyết các vấn đề kỹ thuật cốt lõi:

• Phạm vi 2 (Scope 2): Phát thải từ điện năng mua vào và lộ trình khử carbon hiệu quả cho năng lượng.
• Phạm vi 3 (Scope 3): Phương pháp thiết lập mục tiêu cho phát thải trong chuỗi giá trị.
• Biện pháp loại bỏ carbon: Trung hòa và loại bỏ CO₂ (CDR) liên quan đến mục tiêu net-zero.
• Phát thải hiện tại và BVCM: Các hoạt động giảm thiểu ngoài chuỗi giá trị trong giai đoạn chuyển đổi.
• Chất lượng dữ liệu và khiếu nại: Đảm bảo độ tin cậy của dữ liệu và các tuyên bố về khí hậu.

Các Điểm Mới Của SBTi V2.0: 6 Cải Tiến Cốt Lõi

1. Thiết lập mục tiêu phù hợp với từng bối cảnh doanh nghiệp

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của SBTi phiên bản 2.0 so với phiên bản cũ là từ bỏ cách tiếp cận "một kích cỡ phù hợp cho tất cả". Thay vào đó, V2.0 cho phép các công ty đặt mục tiêu phản ánh thực tế cụ thể của từng doanh nghiệp, bao gồm:

• Lĩnh vực hoạt động và địa lý.
• Khả năng tiếp cận vốn đầu tư.
• Cấu trúc chuỗi cung ứng/chuỗi giá trị.
• Điều kiện thị trường địa phương, bao gồm điều chỉnh dành riêng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và doanh nghiệp ở các quốc gia có thu nhập thấp.

Mỗi công ty được yêu cầu đặt ra ít nhất hai mục tiêu ngắn hạn, phản ánh những đòn bẩy giảm phát thải mà doanh nghiệp thực sự có trong tay.

2. Nguyên tắc "nỗ lực tối đa" thay thế tư duy mục tiêu cứng nhắc

SBTi V2.0 áp dụng khung "nỗ lực tối đa" (best effort) — một sự thay đổi triết lý quan trọng. Các mục tiêu được đặt ra trên cơ sở doanh nghiệp phải sử dụng mọi đòn bẩy sẵn có để giảm phát thải. Khi có rào cản hệ thống nằm ngoài tầm kiểm soát (ví dụ: cơ sở hạ tầng lưới điện chưa hoàn thiện, chuỗi cung ứng thiếu minh bạch), doanh nghiệp vẫn có thể tiếp tục hoạt động trong khuôn khổ SBTi — với điều kiện báo cáo minh bạch về những rào cản đó và các hành động giảm thiểu đang thực hiện.

Điều này khác với phiên bản cũ, nơi một số doanh nghiệp bị loại khỏi hệ thống SBTi vì không đáp ứng đúng lộ trình đã đăng ký, dù đang nỗ lực hết sức.

3. Hệ thống phân cấp triển khai với thứ tự ưu tiên rõ ràng

SBTi phiên bản 2.0 đưa ra một hệ thống phân cấp triển khai (Implementation Hierarchy), xác định thứ tự ưu tiên các hành động khử carbon:

• Ưu tiên 1: Giảm phát thải trực tiếp từ hoạt động và chuỗi giá trị của doanh nghiệp.
• Ưu tiên 2: Can thiệp ở cấp độ ngành/hệ thống khi khử carbon trực tiếp chưa khả thi.
• Hỗ trợ bổ sung: Sử dụng các công cụ thị trường (chứng chỉ năng lượng, hàng hóa dựa trên chuỗi cung ứng…) theo các mô hình được phê duyệt.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp không dùng tín chỉ carbon để "mua đường tắt" thay vì thực sự khử carbon.

4. Trách nhiệm Phát thải Liên tục (OER) — Cơ chế hoàn toàn mới

Ongoing Emissions Responsibility (OER) — Trách nhiệm Phát thải Liên tục — là một trong những điểm mới nổi bật nhất của SBTi Version 2.0. Cơ chế này hoạt động theo ba giai đoạn:

Từ năm 2035, ít nhất 10% lượng phát thải được bù đắp phải đến từ các biện pháp loại bỏ carbon có độ bền lâu dài, và tỷ lệ này tăng dần theo thời gian.

* Lưu ý: tín dụng tránh phát thải (avoidance credits) không được tính để bù đắp phát thải còn lại tại năm net-zero — chỉ có biện pháp loại bỏ mới hợp lệ.

5. Minh bạch và báo cáo tiến độ theo chu kỳ liên tục

SBTi V2.0 thiết lập quy trình báo cáo hàng năm và đánh giá định kỳ bắt buộc, trong đó doanh nghiệp phải:

• Công bố tiến độ giảm phát thải thực tế.
• Báo cáo rõ các rào cản trong triển khai và hành động giảm thiểu.
• Đặt các mục tiêu mới trước hoặc vào cuối mỗi chu kỳ 5 năm.
• Công bố Kế hoạch Chuyển đổi Doanh nghiệp (Corporate Transition Plan – CTP) trong vòng 12 tháng kể từ khi mục tiêu được xác nhận. Kế hoạch này phải bao gồm hành động cụ thể, mốc thời gian, chi phí và nguồn tài chính — và phải được Hội đồng Quản trị phê duyệt.

6. Vai trò của tín chỉ carbon được làm rõ

SBTi phiên bản 2.0 không cấm tín chỉ carbon nhưng quy định rõ vai trò của chúng:

• Tín chỉ carbon là công cụ bổ sung, không phải thay thế cho việc giảm phát thải thực chất.
• Chỉ sử dụng tín chỉ carbon có độ tin cậy cao và theo đúng thứ tự ưu tiên triển khai.
• Không được "double counting" — tín chỉ đã được một bên yêu cầu trong chuỗi giá trị không thể đồng thời được doanh nghiệp khác yêu cầu.

7. Bảng tóm tắt Điểm khác biệt quan trọng của SBTi V2.0 so với SBTi V1

Lộ Trình Áp Dụng SBTi V2.0: Mốc Thời Gian Quan Trọng

1. Lộ trình chính thức từ 2026 đến 2028 và sau đó

SBTi Version 2.0 đã có hiệu lực về mặt kỹ thuật kể từ ngày công bố (11/6/2026), nhưng lộ trình áp dụng chính thức được thiết kế theo từng giai đoạn để doanh nghiệp chuẩn bị kịp thời:

2026 (hiện tại)

• Tiêu chuẩn và tài liệu hướng dẫn cốt lõi đã có sẵn để doanh nghiệp nghiên cứu.
• Các phương pháp và lộ trình thiết lập mục tiêu mới đang được mở cho phản hồi đến 31/7/2026.
• Doanh nghiệp đang đặt hoặc gia hạn mục tiêu năm 2026 vẫn được khuyến nghị dùng V1.3.1 và chuẩn bị chuyển đổi sang V2.0.

Quý 4/2026

• Phiên bản cuối của phương pháp và lộ trình dựa trên phản hồi các bên liên quan sẽ được công bố.
• Hướng dẫn diễn giải Tiêu chuẩn bổ sung dự kiến ra mắt.
• Hướng dẫn tạm thời về kế toán và báo cáo liên quan đến công cụ thị trường sẽ có sẵn.
• Khung Tương tác và Công nhận (Engagement & Recognition Framework) bắt đầu vận hành.

Quý 1/2027

• Cổng xác thực SBTi Services chính thức mở để nhận mục tiêu theo V2.0.
• Các công ty có thể nộp theo V1.3.1 hoặc V2.0 từ Q1/2027 đến 31/1/2028.

Từ 1/2/2028

• V2.0 trở thành bắt buộc đối với tất cả mục tiêu nộp mới. V1.3.1 không còn được chấp nhận.

Từ 2035

• Cơ chế OER trở thành bắt buộc đối với doanh nghiệp Hạng A.
• Yêu cầu loại bỏ carbon dài hạn bắt đầu có hiệu lực.

2. Phiên bản nào nên dùng ngay bây giờ: V1.3.1 hay V2.0?

Câu trả lời phụ thuộc vào từng tình huống:

Nên tiếp tục dùng V1.3.1 nếu:

• Doanh nghiệp đang trong quá trình đặt hoặc gia hạn mục tiêu ngay trong năm 2026–2027.
• Doanh nghiệp có mục tiêu kết thúc năm 2030 và muốn duy trì linh hoạt của V1 (mục tiêu kết hợp Scope 1&2, ranh giới Scope 3 linh hoạt hơn…).
• V1.3.1 vẫn là "khuôn khổ đáng tin cậy và mạnh mẽ nhất hiện có" theo SBTi — không cần chờ V2.0 nếu đã sẵn sàng.

Nên chuẩn bị cho V2.0 nếu:

• Doanh nghiệp có kế hoạch nộp mục tiêu từ Q1/2027 trở đi.
• Doanh nghiệp muốn hưởng lợi từ các cải tiến của V2.0 (OER, hệ thống phân cấp triển khai, khung nỗ lực tối đa…).
• Doanh nghiệp đang đặt mục tiêu gia hạn vào năm 2027 trở đi.

Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Để Chuyển Sang SBTi V2.0?

Dù bạn đang ở giai đoạn nào trong hành trình SBTi, dưới đây là những bước cụ thể cần thực hiện ngay:

Bước 1: Nghiên cứu và làm quen với SBTi V2.0

Tải và nghiên cứu toàn bộ tài liệu Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp V2.0 từ trang chính thức của SBTi (sciencebasedtargets.org). Đặc biệt lưu ý hệ thống phân cấp triển khai, khung OER và các yêu cầu báo cáo mới.

Bước 2: Rà soát kiểm kê phát thải hiện tại

SBTi V2.0 yêu cầu dữ liệu phát thải chất lượng cao hơn, đặc biệt với Scope 3. Đây là thời điểm để doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống thu thập và quản lý dữ liệu phát thải, bao gồm cả sự tham gia của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị.

Bước 3: Xây dựng Kế hoạch Chuyển đổi Doanh nghiệp (CTP)

Không còn chỉ là một tài liệu chiến lược mang tính mô tả, CTP theo V2.0 phải là một lộ trình tài chính thực sự — với hành động cụ thể, mốc thời gian, ngân sách và nguồn tài chính rõ ràng. Kế hoạch phải được Hội đồng Quản trị phê duyệt và công bố trong vòng 12 tháng sau khi mục tiêu được xác nhận.

Bước 4: Lập kế hoạch cho Trách nhiệm Phát thải Liên tục (OER) từ 2035

Dù OER hiện tại vẫn là tự nguyện, doanh nghiệp thuộc Hạng A cần lên ngân sách và chiến lược mua sắm biện pháp loại bỏ carbon từ sớm để tránh áp lực chi phí và khan hiếm nguồn cung vào năm 2035.

Bước 5: Tăng cường sự tham gia của nhà cung cấp

Với các yêu cầu Scope 3 nghiêm ngặt hơn, doanh nghiệp cần thiết lập chương trình hỗ trợ nhà cung cấp đo lường và giảm phát thải. Đây cũng là cơ hội để chia sẻ trách nhiệm về Phạm vi 3 thông qua nguyên tắc trách nhiệm chung mới trong V2.0.

Bước 6: Chuẩn bị hồ sơ nộp theo đúng phiên bản

Nếu nộp trong năm 2026 hoặc đầu 2027: chuẩn bị theo V1.3.1. Nếu có kế hoạch nộp từ Q1/2027: bắt đầu xây dựng hồ sơ theo V2.0. Mọi mục tiêu nộp từ ngày 1/2/2028 trở đi bắt buộc phải theo V2.0.

Sự ra đời của SBTi V2.0 không phải là sự thay thế — đây là sự trưởng thành của một khuôn khổ đã được hàng chục nghìn doanh nghiệp kiểm chứng trong thực tiễn. Phiên bản mới mang đến sự cân bằng giữa tham vọng khí hậu và tính khả thi triển khai, đồng thời thiết lập những kỳ vọng rõ ràng hơn để doanh nghiệp chuyển hóa cam kết thành hành động đo lường được. Để bắt đầu hành trình thiết lập, xác thực và triển khai Mục tiêu Dựa trên Cơ sở Khoa học theo SBTi V2.0 đúng chuẩn quốc tế, hãy liên hệ với KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hỗ trợ.