Tại sao kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh? 

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng bền vững, các vấn đề về môi trường không còn là yếu tố phụ mà đã trở thành tiêu chí quan trọng. Kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp không chỉ thể hiện trách nhiệm xã hội mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trực tiếp. Việc sở hữu dữ liệu phát thải minh bạch chính là chìa khóa để mở cánh cửa vào các thị trường khó tính và tiếp cận dòng vốn đầu tư xanh đầy tiềm năng. 

Từ cam kết môi trường đến lợi thế cạnh tranh cốt lõi 

Trước đây, phần lớn các doanh nghiệp thường xem các hoạt động bảo vệ môi trường là một khoản chi phí tuân thủ đắt đỏ hoặc chỉ đơn thuần là các hoạt động trách nhiệm xã hội (CSR). Tuy nhiên, cục diện thương mại quốc tế hiện nay đã thay đổi hoàn toàn quan điểm đó. Dữ liệu phát thải minh bạch giờ đây trở thành một vũ khí cạnh tranh sắc bén, quyết định sự thành bại của một đơn hàng xuất khẩu. 

Các thị trường tiêu thụ lớn và khó tính bậc nhất thế giới như Liên minh Châu Âu (EU) hay Hoa Kỳ đang ngày càng siết chặt các hàng rào kỹ thuật liên quan đến hàng hóa xanh. Những quy định này không còn nằm trên giấy tờ mà đã đi vào thực tiễn, điển hình là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU. Cơ chế này hoạt động như một loại "thuế" vô hình, đánh trực tiếp vào lượng khí thải carbon tích hợp trong hàng hóa nhập khẩu. Nếu doanh nghiệp không kiểm soát tốt lượng phát thải, giá thành sản phẩm sẽ bị đội lên cao, làm mất đi khả năng cạnh tranh về giá và nghiêm trọng hơn là mất quyền tiếp cận thị trường. 

Kiểm kê khí nhà kính: "Ngôn ngữ chung" của thương mại quốc tế 

Để ứng phó với những thách thức trên, việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất. Theo lý giải của đại diện Ban quản lý Dự án "Lồng ghép chống chịu biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường để phát triển các đô thị xanh loại II" (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hoạt động này là quá trình thu thập thông tin và tính toán lượng khí thải phát sinh từ mọi ngóc ngách của hoạt động sản xuất kinh doanh. 

Quá trình này dựa trên các số liệu tiêu thụ năng lượng thực tế kết hợp với hệ số phát thải tiêu chuẩn. Kết quả của việc kiểm kê sẽ giúp doanh nghiệp hình dung rõ ràng về "dấu chân carbon" của mình. Chỉ khi hiểu rõ mình đang phát thải bao nhiêu và ở khâu nào, doanh nghiệp mới có thể xây dựng được một kế hoạch giảm phát thải khoa học, khả thi và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế cũng như quy định của quốc gia. 

Hơn nữa, một báo cáo kiểm kê khí nhà kính bài bản là tấm vé thông hành để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính xanh. Các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế hiện nay đều ưu tiên cấp các khoản tín dụng ưu đãi cho những dự án phát triển bền vững có số liệu chứng minh cụ thể. Đồng thời, uy tín thương hiệu cũng được củng cố mạnh mẽ trong mắt các đối tác và người tiêu dùng hiện đại – những người ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và tác động môi trường của sản phẩm họ sử dụng. 

Nhìn nhận vấn đề dưới góc độ hội nhập, ThS. Vương Xuân Hòa, Phó Viện trưởng Viện Sinh thái và Môi trường, đồng thời là Chuyên gia về kiểm kê khí nhà kính, đã đưa ra một nhận định sâu sắc: Kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành "ngôn ngữ chung" của thương mại quốc tế. 

Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, các tập đoàn đa quốc gia đều chịu áp lực phải giảm phát thải không chỉ ở phạm vi nhà máy của họ (Scope 1 và 2) mà còn trên toàn bộ chuỗi cung ứng (Scope 3). Do đó, họ yêu cầu các nhà cung cấp cấp dưới cũng phải thực hiện kiểm kê và báo cáo phát thải. ThS. Hòa nhấn mạnh rằng, những doanh nghiệp Việt Nam không chủ động thực hiện việc này sẽ sớm chịu thiệt thòi lớn, thậm chí đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi và đứt gãy chuỗi cung ứng. Đây là xu hướng tất yếu định hình lại cấu trúc thương mại toàn cầu mà không doanh nghiệp nào có thể đứng ngoài cuộc. 

Giải bài toán dữ liệu và nhân lực để kiểm kê khí nhà kính 

Mặc dù nhận thức được tầm quan trọng, nhưng thực tế triển khai tại Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản. ThS. Vương Xuân Hòa chỉ ra rằng khó khăn lớn nhất hiện nay không hẳn nằm ở công nghệ giảm phát thải đắt tiền, mà nằm ở khâu cơ bản nhất: hệ thống thu thập và quản lý dữ liệu nội bộ. 

Rất nhiều doanh nghiệp đang thiếu vắng một quy trình lưu trữ dữ liệu bài bản. Khi số liệu về năng lượng, nguyên liệu đầu vào không được tổ chức khoa học, doanh nghiệp sẽ rơi vào trạng thái lúng túng khi cần tính toán hệ số phát thải. Việc thiếu dữ liệu quá khứ và hiện tại cũng khiến họ không thể dự báo xu hướng để tối ưu hóa sản xuất. Song song với đó là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nhân sự được đào tạo chuyên sâu. Việc kiểm kê đòi hỏi kiến thức kỹ thuật đặc thù, nhưng lực lượng lao động am hiểu về lĩnh vực này tại các nhà máy vẫn còn rất mỏng. 

→ Tham khảo Khóa học Kiểm kê khí nhà kính của KNA CERT: https://isokna.com.vn/khoa-dao-tao-iso-14064-1 (Chèn link ẩn) 

Bài học thành công từ những đơn vị tiên phong 

Hiệu quả của việc kiểm kê và quản lý phát thải không chỉ là lý thuyết mà đã được chứng minh qua thực tế. Câu chuyện của Honda Việt Nam là một ví dụ điển hình cho thấy lợi ích kép của hoạt động này. Là một đơn vị tiên phong, Honda Việt Nam đã chủ động áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 50001. 

Thông qua việc liên tục cải tiến dây chuyền sản xuất dựa trên các dữ liệu đo đạc được, mỗi năm công ty này đã cắt giảm được hàng nghìn tấn CO2 tương đương. Điều quan trọng là việc giảm phát thải này đi đôi với việc tiết kiệm năng lượng, giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành. Đây chính là minh chứng rõ nét nhất cho thấy kiểm kê khí nhà kính giúp duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững: vừa bảo vệ môi trường, vừa tối ưu hóa lợi nhuận. 

Việc kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính cần được các doanh nghiệp xem là một khoản đầu tư chiến lược cho tương lai chứ không phải gánh nặng chi phí. Bằng cách bắt đầu từ những bước đi căn cơ như xây dựng hệ thống dữ liệu tin cậy, đào tạo nhân sự và ứng dụng chuyển đổi số, doanh nghiệp Việt Nam sẽ biến những thách thức từ các quy định quốc tế thành động lực để bứt phá và phát triển bền vững. 

Vui lòng liên hệ với KNA CERT theo số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com nếu doanh nghiệp của bạn muốn được hướng dẫn thực hiện kiểm kê khí nhà đính theo đúng quy định.