Tổng quan Báo cáo Phát triển bền vững tại Việt Nam năm 2025

Mùa Giải thưởng Báo cáo Phát triển bền vững (Sustainable Development Report - SDR) năm 2025 đã khép lại với những dấu ấn mạnh mẽ, không chỉ ghi nhận sự tăng trưởng đột phá về số lượng mà còn khẳng định sự nâng cao đáng kể về chất lượng và độ sâu của thông tin được công bố. Năm 2025 được coi là một năm bản lề, nơi các yêu cầu pháp lý trong nước và các chuẩn mực quốc tế hội tụ, buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải chuyển đổi nghiêm túc cách thức quản trị và công bố thông tin phát triển bền vững.

Bối cảnh chuyển đổi: Áp lực pháp lý trong nước và chuẩn mực toàn cầu

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn chuyển đổi quyết liệt cho cả Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu trong nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững. Nhu cầu về tính minh bạch, dữ liệu định lượng, và quản trị Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) ngày càng được chuẩn hóa, đặc biệt dưới sức ép từ nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

1. Các yêu cầu tuân thủ khí hậu tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các quy định pháp lý về khí nhà kính đã tạo ra một khối lượng công việc khổng lồ và áp lực dữ liệu chưa từng có. Ngày 31/3/2025 là thời hạn quan trọng, lần đầu tiên hơn 2.000 doanh nghiệp thuộc danh mục theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTG phải hoàn thành nghĩa vụ kiểm kê khí nhà kính. Việc tuân thủ này đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư nghiêm túc vào hệ thống đo lường, báo cáo và xác minh (MRV) đáng tin cậy.

Kế đó, thời hạn 31/12/2025 yêu cầu các doanh nghiệp lập báo cáo giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP. Điều này không chỉ dừng lại ở việc kiểm kê mà còn buộc doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch giảm thiểu phát thải phù hợp với lộ trình cam kết của quốc gia. Kết quả là báo cáo phát triển bền vững năm 2025 chịu áp lực lớn về độ chính xác của dữ liệu, tính minh bạch trong giải trình và phương pháp đo lường.

2. Tiêu chuẩn toàn cầu và phạm vi phát thải mở rộng

Trên pham vi quốc tế, Hội nghị COP30 diễn ra tại Brazil được xem là cột mốc quan trọng, nơi các quốc gia dự kiến đệ trình Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) thế hệ mới, tham vọng hơn với các cam kết trung hạn đến năm 2035. Điều này tạo thêm động lực lớn cho các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam.

Đáng chú ý, việc áp dụng IFRS S1 và S2 trong công bố thông tin khí hậu đang dần trở thành chuẩn chung trên nhiều thị trường. Các doanh nghiệp Việt Nam buộc phải cập nhật theo những thay đổi này để đo lường và công bố rủi ro khí hậu nói riêng, cùng các tác động môi trường và xã hội khác nói chung, theo một cấu trúc tài chính rõ ràng. Bên cạnh đó, áp lực công bố thông tin còn lan rộng đến phạm vi 3 (Scope 3), tức là phát thải gián tiếp trong chuỗi cung ứng. Các ngành có phát thải gián tiếp lớn như tài chính, sản xuất và vận tải phải tăng cường rà soát và minh bạch hóa toàn bộ chuỗi giá trị của mình.

Bộ tiêu chí đánh giá mới: Hướng tới chuẩn mực quốc tế

Nhằm đáp ứng bối cảnh mới, bộ tiêu chí đánh giá của Giải thưởng Báo cáo Phát triển bền vững (SRA) mùa giải 2025 đã được cập nhật toàn diện. Sự thay đổi này nhằm mục đích nâng cao tính quốc tế hóa, đồng thời đảm bảo sự phù hợp tối đa với thực tiễn lập báo cáo tại Việt Nam.

1. Tích hợp rủi ro tài chính và phân tách theo đặc thù ngành

Thay đổi cốt lõi là việc tích hợp IFRS S1/S2 vào bộ tiêu chí. Báo cáo giờ đây phải làm rõ các yếu tố về chiến lược, quản trị, rủi ro khí hậu, cùng hệ thống chỉ số và mục tiêu theo đúng cấu trúc IFRS. Điều này giúp báo cáo phát triển bền vững tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện cho nhà đầu tư đánh giá rủi ro và cơ hội tài chính liên quan đến ESG.

Bộ tiêu chí cũng tiến hành phân tách rõ ràng cho hai nhóm ngành chính. Nhóm ngành dịch vụ tài chính được đánh giá tập trung vào tài chính xanh, quản trị rủi ro trong danh mục cho vay và đầu tư, và phát thải tài chính (financed emissions) theo các chuẩn mực chuyên biệt như PCAF, ICMA, hay SASB. Trong khi đó, nhóm ngành phi tài chính tập trung vào tác động môi trường trực tiếp, quản lý chuỗi cung ứng, năng lượng, nước, chất thải, an toàn lao động và phát thải. Sự phân tách này giúp đảm bảo sự công bằng và tính sát thực trong việc chấm điểm dựa trên đặc thù kinh doanh.

2. Khuyến khích đa khung tiêu chuẩn và dữ liệu định lượng nghiêm ngặt

Để khuyến khích tư duy toàn diện, bộ tiêu chí SRA 2025 ưu tiên các doanh nghiệp áp dụng đa khung tiêu chuẩn. Ngoài GRI, việc sử dụng các khung như TCFD, SASB, IFRS S1/S2, hoặc CDP sẽ là lợi thế cạnh tranh. Điều này đảm bảo báo cáo không chỉ tuân thủ quy tắc mà còn cân bằng, phục vụ tốt hơn nhu cầu thông tin của nhà đầu tư.

Quan trọng nhất, yêu cầu về dữ liệu định lượng và khả năng kiểm chứng đã tăng lên mức cao hơn. Để nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy, doanh nghiệp cần:

• Trình bày dữ liệu liên tục trong ít nhất 3 năm: Đảm bảo khả năng so sánh và đánh giá xu hướng dài hạn.

• Giải thích rõ phương pháp đo lường: Nêu rõ cách tính toán, phạm vi đo lường và nguồn dữ liệu để đảm bảo tính nhất quán.

• Công bố mục tiêu và tiến độ thực hiện: Cập nhật tiến độ đạt được so với mục tiêu và giải thích sự thay đổi qua từng năm.

• Tăng cường đảm bảo nội bộ/bên ngoài cho dữ liệu khí nhà kính: Khuyến khích rà soát nội bộ hoặc đảm bảo độc lập theo chuẩn quốc tế để củng cố độ tin cậy của số liệu phát thải.

Đánh giá tổng quan: Các xu hướng nổi bật của mùa báo cáo 2025

Mùa báo cáo 2025 đã phản ánh rõ rệt những thay đổi trong bối cảnh và tiêu chí mới, với nhiều xu hướng tích cực được ghi nhận:

1. Số lượng báo cáo tăng mạnh

Số lượng doanh nghiệp lập báo cáo phát triển bền vững riêng biệt tiếp tục tăng, với tổng cộng 44 báo cáo lọt vào vòng Chung khảo, trong đó có 38 báo cáo riêng biệt. Con số này không chỉ phản ánh nhận thức ngày càng cao về yêu cầu minh bạch mà còn cho thấy sự phù hợp với xu hướng quốc tế hóa. Dù thiếu vắng một vài tên tuổi lớn của các năm trước, sự tham gia của các doanh nghiệp mới như PVT, HHP, VDS, NLG đã làm đa dạng hóa danh sách và minh chứng cho sự mở rộng quy mô của phong trào báo cáo.

2. Ứng dụng tiêu chí theo ngành rõ ràng hơn

Ngày càng nhiều doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn theo ngành như SASB, đặc biệt ở các ngành có rủi ro tài chính gắn với ESG cao (như VDS, DCM). Điều này giúp các báo cáo đáp ứng trực tiếp và tốt hơn nhu cầu phân tích chuyên sâu từ các nhà đầu tư.

3. Gia tăng công bố dữ liệu định lượng và tính so sánh

Hầu hết các doanh nghiệp tham gia đã cung cấp đầy đủ dữ liệu cho các tiêu chí cốt lõi như phát thải khí nhà kính, năng lượng, nước, chất thải, an toàn lao động và các chỉ số nhân sự. Một số doanh nghiệp tiên phong thậm chí công bố dữ liệu liên tục trong 5 năm, cho phép các bên liên quan đánh giá xu hướng và hiệu quả quản lý dài hạn.

4. Cấu trúc báo cáo chặt chẽ và toàn diện hơn

Các báo cáo năm 2025 thể hiện một cấu trúc chặt chẽ, chuyên nghiệp hơn. Chúng trình bày đầy đủ bối cảnh hoạt động, mô hình kinh doanh, chiến lược phát triển bền vững, xác định trọng yếu và tham vấn các bên liên quan, phương pháp quản lý theo chủ đề, hệ thống chỉ số và mục tiêu, cùng với phụ lục dữ liệu minh bạch. Xu hướng này cho thấy sự đồng nhất với các đánh giá tích cực từ năm 2024.

5. Tăng cường giám sát cấp cao

Nhiều doanh nghiệp đã chính thức thành lập ủy ban ESG trực thuộc Hội đồng Quản trị hoặc Ban Điều hành. Đây là một bước tiến quan trọng trong quản trị doanh nghiệp, bảo đảm việc giám sát ở cấp cao nhất và phân bổ nguồn lực hiệu quả cho các hoạt động phát triển bền vững.

6. Công bố chi tiết về chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp đã bắt đầu đi sâu vào việc xác định rủi ro môi trường - xã hội trong chuỗi cung ứng của mình. Các biện pháp được triển khai bao gồm việc đặt ra yêu cầu ESG rõ ràng đối với nhà cung cấp, rà soát định kỳ, tăng cường mua sắm bền vững và triển khai các chương trình hỗ trợ nhà cung cấp chuyển đổi theo hướng bền vững. Điều này cho thấy sự nhận thức về Scope 3 đang được chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Tóm lại, mùa báo cáo SDR 2025 không chỉ là một giải thưởng mà còn là thước đo về mức độ trưởng thành của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong việc tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh cốt lõi, từ đó nâng cao vị thế và khả năng tiếp cận vốn trên thị trường quốc tế. Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện Báo cáo Phát triển bền vững, vui lòng liên hệ với KNA CERT theo số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hướng dẫn.